Meeting of Minds

De Kwestie

Politiemensen worden geacht om onder alle omstandigheden op een professionele manier hun werk te blijven doen. Ook als het gaat om het contact met de burger. Maar wat als je iets ingrijpends hebt meegemaakt?

Vrijwel elke politieman- of vrouw krijgt in zijn of haar carrière ooit te maken met een ernstig ongeval, een zelfdoding, extreme agressie of een andere ingrijpende gebeurtenis. Het Team Collegiale Ondersteuning (TCO) van Politie Brabant Zuid-Oost begeleidt collega's in het omgaan met en verwerken van deze ervaringen. Het team bestaat sinds de jaren tachtig en heeft momenteel een vast team van tien politiemensen, verspreid door de regio. Zij zijn speciaal voor het begeleidingswerk opgeleid. Omdat zij ook binnen de politieorganisatie werken, kunnen zij zich inleven in het dagelijks werk van hun collega's. Door de hulp van het TCO staan politiemensen er niet meer alleen voor.

Corina Vermeulen (42): werkvoorbereider op politiebureau Eindhoven-Strijp en lid van het Team Collegiale Ondersteuning. Bart Verhoeven (35): hoofdagent en werkt bij de Recherche in Eindhoven.

Corina Vermeulen: "Vroeger heette het TCO het trauma-begeleidingsteam. Maar politieprofessionals denken al gauw: ik heb toch zeker geen trauma? Ik weet het vanuit mijn eigen ervaring. Natuurlijk heb je een debriefing na een ingrijpende gebeurtenis. Maar die is vooral technisch: hebben we juist gehandeld? Stond iedereen op de juiste plek? Maar daarmee ben je er niet, en dat weten we inmiddels allemaal. Ingrijpende ervaringen kun je niet alleen zakelijk verwerken. Daarom kunnen onze collega's onze hulp vragen of worden we door mensen uit hun omgeving ingeroepen. We vragen ze hoe ze zich voelden, wat ze dachten. En we proberen de gebeurtenissen te reconstrueren om hen te laten begrijpen wat er precies is gebeurd. Politiemensen zijn heel sterk en weerbaar op het moment dat er iets aan de hand is. Maar daarna komt de slapeloosheid, de hoofdpijn, de vraag hoe je de volgende dag doorkomt. Dan word je kwetsbaar." --->

Extreme gebeurtenissen
Bart Verhoeven: "Een avond, precies een jaar geleden. Een driejarige Eindhovense kleuter bleek vermist bij het afwateringskanaal. Ik was al afgewerkt, maar ging er toch naartoe. We vonden het kind. Met in totaal vijf collega's deden we van alles om het te reanimeren. Ambulancebroeders zijn er ook heel lang mee bezig geweest. Maar uiteindelijk overleed de kleuter in het ziekenhuis. Ik maak net zoals elke politieagent wel vaker extreme gebeurtenissen mee. Meestal kun je het zelf een plaatsje geven, praat je erover met collega's om je heen en gaat de zon de volgende dag weer schijnen. Maar dit was een klap in mijn nek. Ik ben heel erg gelukkig dat ik er met het TCO over kon praten."

Politiemensen voorbereiden
Corina Vermeulen: "Wij kunnen de emotionele gevolgen van een ingrijpende gebeurtenis niet wegnemen. Maar wij kunnen de politieman- of vrouw wel voorbereiden op wat er komen gaat. Het belangrijkste is dat zij dit accepteren. Accepteer dat je een tijdje slecht slaapt. Dat je misschien 's ochtends met schuldgevoelens wakker wordt of geïrriteerd bent naar de mensen in je omgeving. Accepteer het ook dat je voorlopig overdreven alert zult zijn op wat er met je eigen kind gebeurt. En dat geldt niet alleen voor deze bewuste gebeurtenis. Ook een politieman die op het Stratumseind in het nauw is gedreven, moet daarna weer goed voorbereid de straat op. Ook al is de angst nog niet verdwenen. De kracht van het TCO is dat wij heel snel ter plekke kunnen zijn en dat wij als medepolitiemensen weten wat er in het hoofd van onze collega's omgaat." --->

Meer begrip
Bart Verhoeven: "De consequenties van een traumatische ervaring zijn niet gering. Je professionaliteit en adrenaline houden je op de been. Je kunt op dat moment de hele wereld aan. Maar daarna ga je malen. Direct toen ik op het bureau terugkwam, stond Corina voor me klaar. Ze was door anderen al ingeroepen. Tijdens het eerste gesprek met alle betrokken collega's en zelfs de ambulancebroeders vielen de puzzelstukjes op hun plaats. Veel was me die bewuste avond ontgaan. Door het complete verhaal te horen, kon ik beter begrijpen wat er was gebeurd. Corina waarschuwde me ook voor wat er de komende dagen zou gebeuren. En ze kreeg gelijk. Dingen in mijn werk, waar ik eerst overheen stapte, daar wond ik me nu over op. De volgende dag waren mensen aan het bakkeleien over een aanrijding. Ik wist dat ik misschien mijn professionaliteit zou verliezen, deed daarom bewust een stap terug en liet mijn collega de aanrijding afhandelen. Zonder het TCO had ik dat misschien niet gedaan."

'Dit is niet normaal'
Corina Vermeulen: "Ik herinner me een brand waarbij jonge kinderen omkwamen. Hoewel het hele huis in lichterlaaie stond kregen politiemensen ter plaatse met boze toon van omstanders te horen: ga toch naar binnen! Maar het kán eenvoudig niet. Met dat gevoel van machteloosheid moeten de bewuste politiemensen leven. En dat red je niet alleen. Daarom zeg ik tegen al mijn collega's: het is niet normaal dat je overal maar tegen moet kunnen. Dat is namelijk een zwaktebod. Ben liever eerlijk tegen jezelf en laat de burger niet de dupe worden. Het getuigt juist van professionaliteit om te zeggen dat het even niet gaat. Iedereen moet zich realiseren dat er een mens achter de functie schuilgaat. Politiemensen moeten zich op straat correct opstellen en zich kunnen inleven. Maar dat respect verdienen ze ook van de burger. Behandel anderen zoals je zelf wilt worden behandeld. Het is zo logisch als wat." --->

Professionele opstelling
Bart Verhoeven: "De burger kan niet zien wat een politieagent allemaal meemaakt. Van ons wordt verwacht dat wij ons altijd professioneel opstellen. Dat geldt ook voor medewerkers van hulpdiensten. Maar het zou niet gek zijn als mensen zich realiseren dat een politieagent óók maar een mens is. Wij kunnen heel wat hebben, daar zijn we ook in getraind. Maar sommige incidenten gaan te ver. Politiemensen proberen zich constant in de burger te verplaatsen, onder alle omstandigheden. Maar de burger moet dat omgekeerd ook zelf proberen te doen. Achter elk spectaculair verhaal in de krant staan mensen die het hebben meegemaakt. Bij elk probleem in de buurt probeert de politieagent de beste oplossing te vinden. De politie is geen ding, we zijn allemaal individuen."

• Naar boven