Vriend of vijand?

"Kent u deze nog: ‘De politie is je beste vriend’? Behalve natuurlijk als u gepakt bent met minder dan tien kilometer te hard op de teller. Of als het licht op uw fiets het niet doet. Of als de politie op zaterdagavond door drukte en andere prioriteiten geen tijd heeft om op de geluidsoverlast in uw buurt af te gaan. De politie: ‘Als je ze nodig hebt, zijn ze er niet. En als je ze niet nodig hebt, staan ze achter een boom te controleren..."

"Vriend of vijand; het eeuwige spanningsveld tussen burgers en ordehandhavers. Eén ding staat voorop: de samenleving wilde een politie. Sterker nog: in een wereld zonder politie zou alleen het recht van de sterkste of brutaalste gelden. In Nederland kozen we voor een politie die de orde bewaart. En die tegelijk mensen, rechtsprincipes en gezamenlijke waarden beschermt door opsporing en handhaving. En dan moet je dus niet zeuren als je een keer een tik op de neus krijgt als je iets fout doet. Of toch wel?

Prioriteiten
Het hangt ervan af. De teleurstelling en zelfs woede kan behoorlijk groot zijn als de politie even geen menskracht heeft om uw probleem te helpen oplossen. Begrijpelijk. Maar bedenk dat de samenleving vraagt om een politie in vele rollen. En dat we vele prioriteiten kennen die eigenlijk allemaal even belangrijk zijn. Er is niet één burger, en dus ook niet alleen één prioriteit. We hebben veel aandacht voor het dagelijks contact met de burger. "Behandel de ander zoals jezelf wilt worden behandeld". Met dat motto gaan onze mensen de straat op. Omgekeerd mag dat ook van de burger worden verwacht.

Verwachtingen van de burger
De waardering voor de politie als instituut krijgt door ervaringen van burgers met individuele politiemensen een lager cijfer dan wanneer ze een algemene waardering geven. Doen onze mensen het dan slecht? Ik geloof het niet. Ze zijn goed opgeleid, hebben goede contactuele vaardigheden en een goede beroepshouding. Maar sluiten de verschillende rollen waarin de agent zijn werk doet altijd aan bij de verwachtingen van de burger? Een burger komt de diender tegen en verwacht een bepaalde dienstverlening én bijpassende bejegening. Gecorrigeerd worden op eigen gedrag vindt bijna niemand leuk. Terwijl dat juist top-prioriteit zou moeten hebben.

Heftige ervaringen
Politiefunctionarissen hebben een wettelijke taak en krijgen het regelmatig voor de kiezen als ze niet voldoen aan de verwachtingen. Scheldpartijen, onbegrip, geweld, het is aan de orde van de dag. Daarnaast maken onze mensen regelmatig zelfs dramatische gebeurtenissen mee waarvan de burger niets weet. Die onwetendheid is niet erg en daar doen we niet moeilijk over; iedere politieman of -vrouw koos ooit bewust voor dit vak en houdt van zijn of haar werk. Toch werken ook die heftige ervaringen soms door. Daardoor krijgt de burger niet altijd de politieman of -vrouw die hij op dat moment graag tegenover zich heeft.

Burgercontact
Ten slotte: de burger krijgt meestal alleen in vervelende situaties met de politie te maken. Emoties, en escalatie daarvan, kunnen dan makkelijk de overhand nemen. Conclusie: er is niet één politie en er is niet één burger. En er is zeker niet één verwachting waaraan wij allemaal optimaal kunnen voldoen. Burgercontact, waarover deze uitgave gaat, heeft dagelijks onze aandacht. We kunnen ook zeggen: gewoon contact van mens tot mens. Want als we ons dít realiseren, dat we allemaal mensen zijn, dan is er al veel gewonnen.

Geen tweede kans
En de politie als vriend of vijand? Dat hangt af van de kwaliteit van het eerste (wederzijdse) contact. We zouden ons allemaal moeten realiseren dat je geen tweede kans krijgt om een eerste indruk te maken."

Jan van Gestel
Politiechef Helmond, Politie Brabant Zuid-Oost

• Naar boven