‘Politieagent ben je 24 uur per dag’

Trajectbegeleiders Politieacademie over ‘verantwoordelijkheid’

Stel: je bent politieagent en je komt ter plaatse bij een ernstig verkeersongeval. Om er thuis over te kunnen praten maak je een foto met je mobiel. Op je Hyves-pagina start je er een discussie over, inclusief foto. ’s Avonds in de kroeg drink je een glas teveel om het voorval te kunnen vergeten. Allemaal begrijpelijk, maar is het ook verstandig? Sterker nog: mág het zomaar? Wat is de verantwoordelijkheid van een politieman- of vrouw?

Werkend leren

Ruud Wolters en Ted van Hoof werken al vanaf 1999 op de Politieacademie in Eindhoven. Zo’n driehonderd studenten ‘van 18 tot 45 jaar’ leren daar het politievak. De opleiding kent verschillende niveaus van MBO tot HBO. Sinds 2002 bestaat de functie trajectbegeleider op de Politieacademie. In die hoedanigheid volgen Wolters en Van Hoof het leerproces van de studenten en regelen zij onder meer stageplekken en coaches. “Elk opleidingsniveau op de Politieacademie bestaat uit zogenaamde kwartielen”, zegt Wolters.

 

 

“Een kwartiel is een periode van twaalf weken. Om en om gaan de studenten een kwartiel naar school en lopen zij een kwartiel stage, steeds op een andere werkplek binnen het korps. Werkend leren dus, zodat zij voortdurend het geleerde in de praktijk kunnen toepassen.”

 

Zwaarte

De studenten op de Politieacademie zitten weliswaar nog in hun opleiding, maar hebben dan al wel de ambsteed of ambtsbelofte afgelegd. De verantwoordelijkheid van hun functie is hen dus al bekend. “Ja, in woorden”, zegt Van Hoof. “Maar ze hebben nog geen idee van de werkelijke zwaarte ervan. Iedereen die bij de politie wil werken, weet wel ongeveer wat er van hem of haar wordt verwacht. Allemaal hebben ze de goede intenties. Maar pas in de praktijk merk je wat dit écht betekent. Mensen kijken voortaan met andere ogen naar je. En niet alleen tijdens werktijd, ook in je privéleven. Je bent ineens een soort voorbeeld geworden. Een ‘modelburger’, staat zelfs in de nieuwe Code Blauw. En ook in je werk sta je altijd vooraan en dus in de schijnwerpers. Bovendien kom je in situaties die je als burger niet meemaakt. Probeer dan maar eens om onder alle omstandigheden, in functie én privé, een ‘voorbeeld’ te zijn. Zeker als je nog jong bent is dat raar en behoorlijk ingrijpend”, aldus Van Hoof.

Wat wel en niet?

Verantwoordelijkheid is een breed begrip. Het staat bovendien nergens met concrete voorbeelden beschreven. Hoe weet een politieambtenaar dan wat wel en niet kan? De twee trajectbegeleiders noemen een aantal veel voorkomende situaties. “Bijvoorbeeld een foto maken met je mobiel”, zegt Wolters. “Er staat nergens dat het per se niet mag. Wel ben je via de ambtseed gebonden aan de privacywetgeving en geheimhoudingsplicht. Toch staat het vreemd als het publiek ziet dat je met je eigen telefoon een foto maakt. Doe het dus alleen als het écht noodzakelijk is, bijvoorbeeld als jouw mobiel het enige middel is om een belangrijk voorval op beeld vast te leggen. En leg het desnoods uit.” En wat als je die foto op je Hyves-pagina zet? Wolters: “Dat moet je sowieso niet willen. Ook hier geldt je ambsteed. Maar daarnaast moet je je bedenken wat zo’n foto met de betrokkenen doet. Zelfs als je bijvoorbeeld gezichten wazig maakt, zal een slachtoffer de situatie toch herkennen. Niet doen dus.” Hoe zit het met het hebben van een Hyves-pagina in het algemeen? “Ook hiermee moet je terughoudend zijn”, aldus Wolters. “Natuurlijk mag je een profielpagina op internet hebben, zoals iedereen, maar houd je politiewerk erbuiten. Zelfs als je je beroep als politieambtenaar vermeldt, dan begeef je je op glad ijs. Vergeet namelijk niet dat er ook personen met kwade bedoelingen op internet zijn die jouw pagina kunnen bezoeken. Scherm je pagina bijvoorbeeld af, zodat alleen bekenden die site kunnen zien. Maar ben je tegelijk bewust dat dit nooit compleet veilig is.”

 

Uiterlijk

“Je uiterlijk bijvoorbeeld", gaat Van Hoof verder over verantwoordelijkheid. "Daar wijzen we studenten aan de Politieacademie ook op. Ook hier zijn behalve hygiëne en veiligheid geen strikte richtlijnen voor. Ja, een hanenkam mag, zolang je politiepet nog op je hoofd past. Maar wat roept zo’n kapsel bij de burger op, zeker in verhitte situaties? Een ander voorbeeld is een grote tatoeage met ‘Fuck You’ in Gothische letters. Dat kan je als politieambtenaar natuurlijk niet maken. Daarmee zet je niet alleen jezelf te kijk, maar schaad je het aanzien van al je collega’s in het land. Ook minder aanstootgevende tatoeages kunnen weerstand bij het publiek oproepen. Dek ze daarom liever met je kleding af. Soms ook in je privéleven, want ook daar word je als politieman- of vrouw gezien. En dat geldt eigenlijk voor alle uiterlijkheden. Je bent áltijd politieambtenaar.”

 

Verleidingen

“Politiefunctionarissen krijgen in hun privétijd te maken met alle verleidingen waar ook de burger mee wordt geconfronteerd”, zegt Wolters. “Over verdovende middelen hoeven we het eigenlijk niet te hebben. Die zijn wettelijk verboden, en van politiemensen mag je verwachten dat ze zich aan de wet houden. Ga je hiermee over de schreef, dan volgen maatregelen. Met drank ligt het wat anders. Eén keer tijdens je vrijgezellenfeest laveloos over straat lopen? Ach, dat kan gebeuren. Maar regelmatig dronken in de kroeg of zwalkend langs de stoeprand is niet zo slim. Daar krijg je problemen mee met je werkgever, maar denk vooral aan de mensen in je omgeving. Hoe serieus nemen zij je nog als politiefunctionaris? Kun je, weer nuchter in functie, nog wel iemand aanspreken op zijn drankgebruik als die persoon jouzelf regelmatig in ‘feeststemming’ heeft gezien? Datzelfde geldt voor andere verleidingen, zoals te hard rijden. Je moet het niet willen, je moet het niet doen. Want uiteindelijk heb je er alleen maar zélf last van.”

 

Modelburger

‘Ik gedraag mij als een modelburger’, staat letterlijk in het boekje Code Blauw. Is dat niet teveel gevraagd? Mogen politiemensen nooit eens uit de band springen of in de fout gaan? Als dat zo is, zou je wel gek zijn om bij de politie te willen werken. “Nee, het politievak is een prachtig beroep”, lacht Van Hoof. “Je ziet alle kanten van de maatschappij en staat nog vaak vooraan ook. Maar het is geen gemakkelijk vak, en je moet je onder alle omstandigheden bewust zijn van wat je doet en hoe je je in je werk én privé gedraagt. Ja, je leeft in een glazen huis en wordt 24 uur onder het vergrootglas gelegd. Maar onze ervaring op de Politieacademie is dat iedereen, die bij de politie solliciteert, al weet wat er van hem of haar wordt gevraagd. Iedereen heeft al een bepaalde basis van fatsoen, integriteit en verantwoordelijkheidsbesef. Het is onze taak en die van onze collega’s in het korps om studenten te leren hoe zij daar in de praktijk mee om kunnen gaan.”

 

Kernwaarde Code Blauw: Verantwoordelijkheid
In zijn professionele taakuitoefening levert de politieagent door zijn werkwijze, houding en gedrag een positieve bijdrage aan het imago en de resultaten van het korps.

• Naar boven