Onbewuste fase

Potentieel stalkinggedrag blijkt meestal al langer aanwezig, zonder dat het slachtoffer zich dat voldoende beseft. Stalkers gedragen zich in het begin nooit als de emotionele geweldpleger die ze eigenlijk zijn. Ze spelen met verve de voorkomende, aandachtgevende en beschermende 'ideale schoonzoon'. Ze bouwen hun relatie eerst stevig op. Slachtoffers, maar ook vele anderen, wordt genadeloos, maar moeiteloos een rad voor ogen gedraaid. Stalkers kiezen hun slachtoffers heel bewust uit op eigenschappen als: kwetsbaarheid, goed van vertrouwen zijn, een zorgzaam karakter en behoefte aan aandacht. Dit neemt niet weg dat er vaak ook in de beginperiode al signalen waarneembaar zijn, die ons op scherp (hadden) moeten zetten. Soms zijn de vermoedens dat de 'relatie' met de stalker niet klopt zelfs zodanig dat er gegrond wantrouwen aanwezig is, maar onderneemt men toch geen actie.

Reden hiervoor zijn bijvoorbeeld:

Medelijden voelen met de stalker;
Veel manipulatief gedrag wordt niet direct als problematisch onderkent, omdat het gedoseerd wordt gebruikt;
Problemen worden vaak onderschat of weggewimpeld: "Het valt wel mee", "Zo erg is het niet", "Het was maar een eenmalig incident", "Het gaat wel weer over", "Hij heeft toch zijn excuus aangeboden", "Jij had ook anders kunnen reageren" of "Hij trekt wel weer bij".
Het gedrag van de stalker wordt ingeschat als tijdelijk of behandelbaar: "Het heeft te maken met zijn jeugd", "Hij maakt gewoon even een moeilijke periode door", "Als ik nu maar zorg dat hij niet meer kwaad wordt".
De angst voor de gevolgen van een actie van jou, wint het (op dit moment nog) van de dagelijkse overlast. Stalkers zetten hun slachtoffers zeer geleidelijk onder druk. Eerst zijn er bijvoorbeeld lichte huiselijke straffen, dreigen ze met weggaan, met financiële consequenties, met gevolgen voor familie of voor de kinderen, soms met zelfmoord en ander geweld tegen zichzelf, tegen slachtoffers of familie en kinderen. Naarmate ze denken de controle kwijt te raken worden de dreigementen vaak heviger. Tegelijkertijd vragen ze constant begrip en/of medelijden en weten ze de schuld van dit alles bij jou neer te leggen. "Omdat jij de kinderen niet stil kan houden, moet ik wel…."
Er is (te) weinig steun van de omgeving. Een bekende en beproefde methode van stalkers is het isoleren van hun slachtoffers van de sociale omgeving, zodat ze geen hulp meer kunnen vragen aan vrienden, kennissen en familie.
Slachtoffers worden zeer geraffineerd gemanipuleerd en afhankelijk gemaakt. Zo worden ze heel geleidelijk gedwongen zaken te accepteren om verdere problemen te voorkomen. Slachtoffers verleggen dan ook keer op keer hun grenzen.
Stalkers weten anderen gewoonweg heel makkelijk een 'rad voor ogen' te draaien. Het zijn dikwijls meesteroplichters, die iedereen, zelfs deskundigen in hun gladde praatjes kunnen laten geloven. Dit alles maakt het voor slachtoffers des te moeilijker om met hun verhaal naar buiten te komen. Wie gelooft hen?

Terugkijkend zien veel slachtoffers dat de stalker eigenlijk al geruime tijd een dominant deel uitmaakt van zijn of haar leefomgeving. Stalkers gedragen zich vaak negatief jaloers en weten veel over andere mensen. Ze bekijken mensen als het ware voortdurend met een vergrootglas, op zoek naar zwakke plekken. Soms begluren ze zelfs anderen. Ze vertonen sterk (en soms subtiel) controlerend gedrag. Ze volgen zelfs eerdere ex-partners op de voet. Ze praten bij voorkeur over de fouten van anderen en bijna nooit over (die van) zichzelf.