Ga naar content

Politie Den Haag Exclusief belicht cold cases

Laatste update:

Rijswijk - In de derde editie van ‘Politie Den Haag Exclusief’ kregen inwoners van de politie-eenheid Den Haag te horen hoe politie en Openbaar Ministerie onderzoek doen naar cold cases. ‘Afgelopen vrijdag heeft de rechter veertien jaar cel opgelegd voor de moord op Miriam Sharon in 1990; hier staan twee trotse mensen voor u.’

In een volle Rijswijkse Schouwburg, maandag 20 november, vertelden coldcaseofficier van justitie Hester de Koning en rechercheur Leo Simais van het Coldcaseteam over het onderzoek naar de moord op de destijds 36-jarige Miriam Sharon, in de Haagse Regentesselaan. Haar zevenjarige dochter zag de dader, kort voor deze op gruwelijke wijze haar moeder om het leven bracht. Er kwamen destijds twee verdachten in beeld maar de zaak werd niet opgelost. In 2015 pakte het Coldcaseteam van de Eenheid Den Haag de zaak als cold case op. Leo: ‘Met nieuwe onderzoeksmethoden verkregen we een DNA-profiel van twee destijds achtergebleven sigarettenpeuken en een nagelschaartje. Dat profiel bleek te matchen met één van de verdachten die in 1990 al in beeld was, de nu veroordeelde Israëliër.’

Hester de Koning en Leo SimaisColdcaseofficier Hester de Koning en rechercheur Leo Simais van het Coldcaseteam.

Spoorwegboekje uit 1990

Het team haalde alles uit de kast om de moord te bewijzen. Zo gingen ze naar het spoorwegmuseum om een spoorwegboekje uit 1990 te raadplegen of het mogelijk was om binnen tweeënhalf uur van Brussel naar Den Haag te komen per trein. Dat bleek inderdaad het geval. In Brussel had de Israëliër namelijk een ticket van het bagagedepot van het treinstation laten afstempelen. Die ticket, met datum en tijdstip erop, zat in zijn jas die hij in zijn haast op de plaats delict achterliet. 

Alles of niets

De Koning legde het begrip verjaring uit die in deze zaak een aanzienlijke rol speelde. ‘Sinds 2006 verjaart moord niet meer. Later gold dit ook voor andere feiten waar minimaal twaalf jaar gevangenisstraf op staat. Toch blijft het lastig. Het kan bijvoorbeeld zijn dat je een zaak voor de rechter brengt die als moord niet verjaard is maar wel als doodslag. Dit was ook het geval bij de moord op Miriam Sharon. Als je dan geen veroordeling voor moord kunt bewijzen, sta je met lege handen. Het was dus alles of niets in deze zaak’ De trotse rechercheur en officier kregen voor deze zaak een spontaan applaus van de zaal.

Leo Simais

 

Cold cases volgens de definitie

Cold cases zijn volgend de definitie onopgeloste moord- en doodslagzaken en andere zeer ernstige misdrijven waar minstens 12 jaar gevangenisstraf op staat. Een cold case is minstens drie jaar oud, maar regelmatig ook tot tientallen jaren oud. De politie-eenheid Den Haag kent ongeveer 150 van deze cold cases. Ook houdt het Coldcaseteam zich bezig met personen die langer dan een jaar vermist zijn. In de Eenheid Den Haag zijn dat er zestig. Tot slot probeert het team onbekend gebleven doden alsnog te identificeren zodat nabestaanden zekerheid krijgen over wat er met hun geliefden is gebeurd.

Achthonderd getuigen

Recherchekundige Evelien Aangeenbrug heeft samen met haar collega-recherchekundige Daan Annegarn 48 dossiers van opgeloste moorden doorgespit die als cold case te boek stonden. Evelien: ‘Uit ons onderzoek bleek dat in Nederland ongeveer achthonderd mensen rondlopen met informatie over onopgeloste moordzaken, bijvoorbeeld omdat de dader dit ooit aan ze heeft verteld. Er kunnen vanavond zo maar getuigen hier in de zaal zitten die de dader van een moord kunnen aanwijzen.‘ Hierop sprong een man in de zaal op. ‘Als ik wat weet, tegen wie kan ik dat dan vertellen?’ “Spontaan” werd de melder uitgenodigd om in de pauze zijn verhaal aan Daan en Evelien te vertellen. Na de pauze kreeg het publiek op film te zien hoe dit verhoor was verlopen.

Coldcasekennisquiz

Het onderzoek van Daan en Evelien leverde ook het inzicht op dat in minder dan de helft van de zaken slachtoffer en dader elkaar kenden. Terwijl bij ‘gewone’ moorden 87% elkaar kent. ‘Dit betekent dat we bij cold cases er meer vanuit moeten gaan dat het slachtoffer op het verkeerde moment op de verkeerde plek was, zoals Marianne Vaatstra.’ Dit en andere uitkomsten van hun research verpakten ze in een aantal quizvragen waarbij het publiek met een lampje kon aangeven of ze voor antwoord 1 of 2 gingen.

Gewetenswroeging

Het onderzoek leverde ook op dat een op de vijf daders in opgeloste cold cases op een gegeven moment last van gewetenswroeging krijgt en zichzelf meldt. 29% van de daders wordt aangehouden na een DNA-match. Vaak nadat ze opnieuw de fout in zijn gegaan en daarom hun DNA moeten afstaan. Soms ook door nieuwe technieken. En in 44% van de zaken kwamen getuigen voor die op de hoogte waren van de identiteit en betrokkenheid van daders van cold cases. Vaak heeft de dader zelf aan deze getuige verteld wat hij heeft gedaan. Nadat de relatie is verbroken, besluit de getuige dan toch op een zeker moment naar de politie te stappen. 

Coldcasekalender

Daders worden na verloop van tijd vaak loslippiger. Soms gebeurt dat in de gevangenis, tegen een medegevangene of een bewaarder. Recherchekundige Jeroen Hammer zag tijdens een afstudeerstage in Amerika gevangenen het kaartspel ‘jail break’ spelen. Op elke speelkaart stond het slachtoffer van een onopgeloste moord. Dankzij dit onder gedetineerden populaire spelletje waren al meerdere zaken opgelost doordat sommige getuigen onder de gevangenen waren gaan praten. In Nederland kreeg dit idee de vorm van een coldcasekalender, met 52 onopgeloste zaken. Deze zijn in gevangenissen door heel Nederland heen uitgedeeld. De media besteedden ook veel aandacht aan de kalender. Zo was Jeroen te gast bij de talkshow Jinek, samen met de dochter van een van de slachtoffers in de kalender, de 72-jarige Martien van der Meijs uit Hilversum. ‘Zij herinnerde mij aan mijn drive waarom ik ooit bij de politie was gaan werken, om slachtoffers te helpen.‘ Dankzij de coldcasekalender is het aantal tips in deze zaken verdubbeld en zijn er twee zaken opnieuw in onderzoek.

Jeroen Hammer en Evelien AangeenbrugRecherchekundigen Jeroen Hammer en Evelien Aangeenbrug.

Veroordeling na vrijspraak

Kan iemand alsnog veroordeeld worden voor een misdrijf waarvoor hij eerder is vrijgesproken? ‘Ja, dat kan’, vertelde De Koning. In Nederland sinds 2013 toen door een nieuwe techniek het DNA-bewijs van een overval sterker was geworden. De Hoge Raad kan dan op verzoek een zaak heropenen, volgens de wet herziening ten nadele van de verdachte. In Engeland werd de wet al in 2003 gewijzigd. Billy Dunlop schepte in de gevangenis tegen een bewaarder op dat hij was weggekomen met de moord op Julie Hogg in 1989. Dit kwam haar moeder ter ore die net zo lang gestreden heeft tot de wetswijziging een feit was en de dader alsnog veroordeeld.’

Hester de Koning

Hoe een graf een naam kreeg

Door de avond heen liep het verhaal van een vrouw wiens vader in 1986 op de boot naar Engeland was gestapt. Simais vertelde hoe op de boot zijn afscheidsbrief werd gevonden waarin stond dat hij van boord zou springen. Zijn lichaam was echter nooit gevonden. ‘In 2013 werd ik gebeld door zijn dochter. Zij wilde weten of we met de huidige technieken de zaak van haar vader opnieuw konden onderzoeken. Ze heeft toen haar DNA afgestaan om dit door de database van ongeïdentificeerde overledenen te laten halen. Haar DNA bleek te matchen met het DNA van een in 1987 op Terschelling aangespoeld lichaamsdeel. Zo kreeg het voorheen naamloze graf op Terschelling toch nog een naam op de grafsteen.’

Veelzijdig politiewerk

In deze bijeenkomsten, onder de naam Politie Den Haag Exclusief, belicht de politie spraakmakende onderzoeken en laat zien welke vaak lastige afwegingen de politie hierin moet maken. In de bijeenkomst komen allerlei aspecten van het veelzijdige politiewerk over het voetlicht.

Politie Den Haag Exclusief vindt één keer per jaar plaats, voor inwoners van de politie-eenheid Den Haag van 18 jaar en ouder. De politie-eenheid Den Haag strekt zich uit van de Bollenstreek en Kaag en Braassem tot het Westland en de Krimpenerwaard. Grotere plaatsen binnen het gebied zijn Noordwijk, Katwijk, Alphen aan den Rijn, Leiden, Gouda, Delft, Zoetermeer en Den Haag.

Plaats delict in scene gezetBij de entree van de Rijswijkse Schouwburg was een plaats delict in scene gezet. Bezoekers kwam binnen via een tent van forensische opsporing.