Onderwerpen

Aanhouding

Stel, u wordt aangehouden voor een strafbaar feit en de politie brengt u naar het politiebureau. De politie onderzoekt dan de omstandigheden waaronder het strafbare feit is gepleegd en wat uw rol als verdachte was. Eventueel wordt u vervolgd. De rechter bepaalt of u schuldig bent.

Ik word aangehouden door de politie. En nu?

U kunt door de politie worden meegenomen naar het politiebureau. Een hulpofficier van justitie (HovJ) toetst of de aanhouding terecht is en beslist of er een onderzoek komt. De politie verhoort u dan en doet mogelijk een onderzoek naar uw persoonsgegevens. Ook volgt onderzoek naar de omstandigheden waaronder het strafbare feit is gepleegd en naar uw rol als verdachte.

Wat is het verschil tussen aanhouden en staandehouden?

Spreekt de politie u aan op het feit dat u geen licht hebt op uw fiets? Dan spreken we van staandehouden. Na staandehouden, voor bijvoorbeeld een verkeersovertreding, krijgt u van de politie meestal een geldboete.

Wordt u betrapt op bijvoorbeeld diefstal? Dan wordt u meegenomen naar het politiebureau. Dan spreken we van aanhouding. Aanhouding gaat dus verder dan staandehouden. U wordt tijdelijk van uw vrijheid ‘beroofd’ en moet mee naar het bureau.

Welke informatie krijg ik bij een staandehouding?

Houdt de politie u staande, dan vertelt de politiemedewerker u voor welk strafbaar feit hij dat doet. Wil hij u vervolgens op straat verhoren, dan vertelt hij u dat u niet tot antwoorden verplicht bent. Het kan ook zijn dat u wordt aangehouden en voor verhoor meegaat naar het politiebureau. Voor het verhoor zal de politie u informeren over uw recht advies in te winnen bij een raadsman en over de kosten daarvan.

Mag ik als burger een verdachte aanhouden?

Op grond van artikel 53 van het Wetboek van Strafvordering is bij ontdekking van een strafbaar feit iedereen bevoegd om een verdachte aan te houden. Wel zijn er veel eisen en voorwaarden aan dit zogeheten burgerarrest verbonden.

  • De aangehoudene moet meteen aan de politie worden overgedragen.
  • De aanhouder mag om te voorkomen dat de verdachte de benen neemt, dwang uitoefenen. Bijvoorbeeld door hem of haar tegen de grond te houden. Het gebruikte geweld mag niet verder gaan dan nodig om te bereiken dat de verdachte er niet vandoor gaat.
  • Er is een duidelijke grens waar de geweldstoepassing moet ophouden. Heeft de verdachte zich overgegeven of is hij of zij weerloos? Dan is het doel bereikt en is er geen geweld meer nodig. Dat geldt voor een aanhouding door de politie, maar ook voor een aanhouding door burgers.

Hoe lang mag de politie mij op het politiebureau houden?

De politie mag u maximaal zes uur vasthouden voor onderzoek. Dit onderzoek kan bestaan uit verhoren, het afnemen van vingerafdrukken of het achterhalen van uw identiteit. De plaats waar u wordt aangehouden, is bijna nooit de plaats waar u ook wordt verhoord. Vaak vindt het verhoor plaats op het politiebureau. U bent niet verplicht om mee te werken aan de verhoren. U kunt u telkens beroepen op het zwijgrecht. De afname van vingerafdrukken kan wel worden afgedwongen.

Let op: de tijd tussen 00.00 middernacht en 09.00 uur ‘s ochtends wordt hierbij niet meegerekend. In de nachtelijke uren mag u overigens wel door de politie worden verhoord. In totaal kan de politie u dus maximaal vijftien uren ophouden voor onderzoek. Deze uren gaan overigens pas in op het moment dat de hulpofficier van justitie heeft beslist over het verder onderzoek.

Kan de onderzoekstijd worden verlengd?

Ja, de maximaal vijftien uren kunnen met zes uur worden verlengd als er aan twee voorwaarden is voldaan:

  • u hebt uw identiteit niet bekend gemaakt.
  • voor het strafbare feit waarvan u wordt verdacht, is geen voorlopige hechtenis mogelijk. Dit betekent meestal dat u niet wordt verdacht van een strafbaar feit waarop vier jaar of meer gevangenisstraf staat.

Is aan beide voorwaarden voldaan? Dan kan de politie u in het uiterste geval dus maximaal 21 uren ophouden voor onderzoek.

Wat houdt een gerechtelijk vooronderzoek in?

Soms doet de officier van justitie een vordering tot een gerechtelijk vooronderzoek. De rechter-commissaris geeft dan opdracht om het opsporingsonderzoek voort te zetten. Hij of zij kan toestemming geven om bepaalde onderzoekshandelingen te verrichten. Bijvoorbeeld het afluisteren van telefoongesprekken of het doorzoeken van een woning.

Ik word inverzekering gesteld. Wat houdt dit in?

  • Wat is een inverzekeringstelling?
    De hulpofficier van justitie kan besluiten dat verder verhoor nodig is. U wordt dan nog drie dagen vastgehouden. Die drie dagen kunnen maximaal met nog drie dagen worden verlengd door de officier van justitie. De inverzekeringstelling mag alleen worden toegepast als er op het strafbare feit waar u van wordt verdacht voorlopige hechtenis is toegelaten en dit nodig is om het onderzoek te voltooien.
  • Wanneer?
    Als het nodig is dat u voor het onderzoek nader wordt verhoord en/of sprake is van de volgende situaties:
    - de politie is bang voor vluchtgevaar;
    - de politie wil getuigen confronteren of voorkomen dat u getuigen beïnvloedt;
    - de politie wil voorkomen dat u het onderzoek dwarsboomt.
  • Kan ik in bezwaar of in beroep gaan tegen de inverzekeringstelling?
    U kunt niet in bezwaar of in beroep tegen de inverzekeringsstelling of de verlenging hiervan. Wel moet u als verdachte binnen 3 dagen en 15 uren voor de rechter-commissaris worden geleid. Over eventuele onrechtmatigheden bij de aanhouding en de inverzekeringstelling, moet u uw klacht indienen bij de rechter-commissaris.
  • Heb ik recht op bijstand van een advocaat?
    Ja, als u inverzekering wordt gesteld, hebt u recht op bijstand van een advocaat. Stelt u daar prijs op? Dan kunt u aangeven dat u wilt gebruikmaken van een eigen advocaat. De politie benadert hem of haar dan. Doet u dit niet? Dan krijgt u bijstand van de dienstdoende piketadvocaat. Uw advocaat controleert altijd of er in uw situatie wel voorlopige hechtenis was toegestaan. Want zonder een situatie waarbij voorlopige hechtenis is toegestaan, is namelijk ook geen inverzekeringstelling toegestaan.

Wat volgt er na de inzekeringstelling?

Er zijn drie mogelijkheden:

  1. De officier van justitie vindt dat u in het belang van het onderzoek niet langer vastgehouden hoeft te worden en geeft opdracht u vrij te laten.
  2. De officier van justitie vindt dat het onderzoek zover is gevorderd dat hij of zij een beslissing kan nemen over de verdere gang van zaken. U wordt dan aan de officier van justitie voorgeleid. De rechter-commissaris kan u dan voor maximaal veertien dagen in bewaring stellen. Daarna wordt opnieuw bekeken wat er verder moet gebeuren. De mogelijkheid bestaat dan dat er een gevangenhouding wordt bevolen van maximaal dertig dagen. Deze kan maximaal twee keer met dertig dagen worden verlengd. Daarna moet er een rechtzetting volgen. In het totaal kunt u dus 110 dagen en zes uur worden vastgehouden, voordat de terechtzitting plaatsvindt.
  3. De officier van justitie vindt dat u in het belang van het onderzoek nog langer moet worden vastgehouden. Hij kan de inverzekeringstelling op het politiebureau verlengen met maximaal drie dagen. De rechter-commissaris toetst deze verlenging.

 

Gerelateerde berichten