Vijf politiemensen geëerd met hoogste politieonderscheiding

‘De Eremedaille voor verdienste is de hoogste Nederlandse politieonderscheiding’, zei de korpschef tijdens haar speech, in het bijzijn van minister David van Weel van Justitie en Veiligheid. ‘Als blijk van waardering voor politiemensen die een uitzonderlijke prestatie hebben geleverd of die zich op uitzonderlijke wijze verdienstelijk hebben gemaakt voor de politie en voor de samenleving. Maar misschien nog belangrijker is de waardering die jullie hiermee krijgen van je eigen collega’s, die jullie voor deze onderscheiding hebben voorgedragen. Collega’s, die uit eigen ervaring weten wat jullie werk inhoudt. En die weten dat wat jullie gewoon vinden, juist buitengewoon is.’

Twee van de gelauwerde politiemedewerkers zijn mede voorgedragen door mensen van buiten de politieorganisatie, zoals hulpverleners die met hen hebben samengewerkt en mensen die hulp kregen van de betreffende politiemedewerker, benadrukte Knol. ‘Vandaag is een soort politieversie van: Te land, ter zee en in de lucht’, vatte de korpschef met een glimlach samen. ‘Van een helikopterpiloot die een ramp wist te voorkomen tot een collega bij de Zeehavenpolitie, die de haven van Rotterdam veiliger wist te maken. En van een collega die zich al dertig jaar inzet voor dierenwelzijn en de aanpak van milieucriminaliteit tot een collega die met zijn veelplegersaanpak de overlast in het centrum van Amsterdam wist te verminderen.’

Stille held

Het laat volgens de korpschef zien hoe veelzijdig politiewerk is, maar ook hoe gevaarlijk het werk kan zijn. Dat blijkt ook uit het verhaal van Bjorn, senior GGP bij Basisteam Leidschendam-Voorburg. Hij krijgt de eremedaille omdat hij het leven van zijn collega redde, die bij een woninginval vanwege huiselijk geweld in haar nek was gestoken. De agente liep daarbij een slagaderlijke bloeding op. Door zijn hand op de wond in haar hals te drukken en haar wakker te houden totdat ambulance er was, heeft Bjorn volgens de artsen levensreddend gehandeld. Of zoals een collega die ter plekke was, het omschrijft: ‘Hij heeft letterlijk zijn vingers in de wond gestopt en de ader dichtgehouden en daarmee haar leven gered.’

Vooral het feit dat Bjorn tijdens het incident in 2012 nog aspirant was, heeft veel indruk op zijn collega’s gemaakt. Zij omschrijven Bjorn als een stille held omdat hij er niet vaak over sprak. ‘Het leven redden van een burger is een uitzonderlijke prestatie, maar dat is iets waar we voor opgeleid en voorbereid zijn’, onderstreept zijn teamchef in de voordracht van Bjorn. ‘Het leven moeten redden van een collega is gelukkig een uitzonderlijke situatie. De emotionele belasting die hiermee gepaard gaat, is niet in woorden uit te drukken. Ten tijde van het incident was Bjorn nog in opleiding en kwam hij in een zeer chaotische situatie terecht. Ondanks dit alles wist hij toch, misschien instinctief, te handelen. Dat is een uitzonderlijke prestatie.’

Politievlieger met stalen zenuwen

Helikopterpiloot Jan krijgt een eremedaille voor zijn koelbloedige en adequate ingrijpen bij een vliegincident dat bijna fataal afliep. Jan vliegt op 29 oktober 2024 een politiehelikopter van het type Airbus Eurocopter EC 135 van Rotterdam Airport naar Schiphol. Een collega van Dienst Infra vliegt met hem mee. Het is slecht weer en Jan brengt de helikopter naar een hoogte van 3000 feet (1000 meter).

Hoog in de wolken heb je nul zicht en Jan moet volledig kunnen vertrouwen op zijn instrumenten. Ter hoogte van Zoetermeer blijkt er iets mis te zijn met de kunstmatige horizon, zijn belangrijkste instrument. De helikopter raakt hierdoor in een duikvlucht met een snelheid van over de 370 km/uur (260 km/uur is toegestaan) en de rotorbladen gaan door de geluidsbarrière. Mensen op de grond horen de knal.

Jan en zijn passagier vallen ‘nose down’ naar beneden. De grond komt keihard op hen af. In een split second weet Jan met de juiste handelingen de helikopter onder controle te brengen. Op een hoogte van 90 feet (30 meter boven de grond!) lukt het hem de duikvlucht om te zetten in horizontale vlucht, waarna hij het toestel veilig aan de grond zet.
‘Dat Jan dit zo stressbestendig en doortastend heeft weten op te lossen is niet vanzelfsprekend’, benadrukt een collega-piloot in de voordracht. ‘Dit is niet iets dat je kunt trainen. Hij heeft niet alleen zichzelf en zijn passagier gered, maar ook de levens van de bewoners van een woonwijk in Zoetermeer waar hij op dat moment boven vloog.’

Oog voor de mens achter de veelpleger

Gepensioneerd brigadier Frank krijgt de eremedaille voor zijn jarenlange staat van dienst in het centrum van Amsterdam. Frank stond aan de wieg van de veelplegersaanpak in Amsterdam en was vele jaren coördinator PGA (persoonsgerichte aanpak). Samenwerkingspartners bij ketenorganisaties omschrijven hem als toegewijd, volhoudend en zeer begaan met de mensen in ‘zijn’ buurt. Of zoals een van hen het verwoordt: ‘Frank heeft honderden kwetsbare en vaak overlastgevende personen aan een menswaardig bestaan geholpen en daarmee de overlast flink weten te reduceren.’

24/7 stond Frank als brigadier klaar voor de keten, zijn mensen en zijn wijk. Hij verloor daarbij nooit het menselijke aspect van overlastplegers uit het oog. Als geen ander zag hij het belang van een brede kijk op de problematiek van de doelgroep, waarbij alleen straffen en bekeuren mensen vaak nog dieper in de problemen brengt. Vanuit de zorg-kant is zijn aanpak van groot belang geweest voor de ontwikkeling van het veelplegersspreekuur en voor de gehele (verslavings)zorg voor deze doelgroep.

Hiermee liep Frank jaren vooruit op de trends en nam hij een rol-overstijgende houding aan. Zo enthousiasmeerde hij andere politiecollega’s, bracht samen met de ketenunit de groepen overlastplegers in kaart, voerde overleg met zorgketenpartners en ontwikkelde een gezamenlijke aanpak waardoor de keten beter samenwerkte. Door zijn inzet en volharding is de veelplegersaanpak verder uitgerold over het district, met effect voor de hele binnenstad. Dankzij Franks nimmer aflatende energie, tijdinvesteringen en betrokkenheid werd de persoonsgerichte aanpak een succes in Amsterdam. De methode wordt inmiddels ook in andere steden toegepast.

Mister milieu en dierenwelzijn

Operationeel specialist John uit de Eenheid Amsterdam staat bij zijn collega’s bekend als ‘Mister Milieu’. Hij krijgt de eremedaille opgespeld vanwege zijn uitzonderlijke verdiensten en inspanningen op het gebied van milieu en dierenwelzijn.

Al in zijn uniformtijd in de jaren negentig, maakte John zich hard voor de bescherming van het milieu. Destijds was dit onderwerp belegd bij collega’s van de basispolitiezorg die het als taakaccent op zich hadden genomen. John was daar één van. Vanaf 2005 gaf hij mede vorm en invulling aan de op te richten regionale en interregionale milieuteams. Zo stond hij aan de basis en uitvoering van het Amsterdamse ‘speelveldmodel’. Dit houdt in dat als je een bepaald milieuprobleem signaleert je niet gelijk op het probleem zelf focust, maar eerst onderzoekt welke spelers je kunnen helpen bij de aanpak. Als één van de eersten onderkende John de kracht van samenwerking met ketenpartners. Het is mede zijn verdienste geweest om de teams te leren het bestuurs- en strafrecht te combineren en zo de milieucriminaliteit aan te pakken.

Enkele voorbeelden van betekenisvolle onderzoeken die hieruit voortvloeiden zijn het onderzoek naar de Probo Koala (het schip dat gif dumpte aan de Ivoorkust); Onderzoek Modus (naar een vastgoedhandelaar en stelselmatige illegale asbestsloop met als bijvangst twee corrupte gemeenteambtenaren); een grote vangst binnen de illegale vogelhandel; een illegale dump van 800 duizend ton slib op het haventerrein en een vuurwerkonderzoek waarbij tevens een schuur vol verwaarloosde en dode dieren werd aangetroffen. Ook wist John samen met de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied te voorkomen dat er een grote partij verontreinigde grond als ‘schoon’ op de markt is gebracht.

John wordt ook geëerd voor zijn grote inzet voor de Amsterdamse ‘dierenpolitie’. In een tijd dat dierenwelzijn nog geen vanzelfsprekend thema was, heeft hij ervoor gezorgd dat de hulp aan dieren stevig ingebed is geraakt in het Amsterdamse politiewerk.

Verbindende kracht in Rotterdamse haven

Operationeel specialist Erik van de Zeehavenpolitie wordt beloond met een eremedaille voor zijn verbindende werk in de Rotterdamse haven. Zo stond hij aan de basis van de zogenoemde Vertrouwensketen, waarbij door publiek-private samenwerking drugssmokkel wordt teruggedrongen.

Vanaf eind 2018 werd de Zeehavenpolitie overspoeld met aangiftes van pincodefraude bij containers. Hierop is Erik deze modus van operandi gaan onderzoeken. Hij sprak met alle betrokken partijen in de haven en keek vooral hoe zij samen structureel barrières konden opwerpen. De oplossing lag erin om bedrijven zover te krijgen om de pincodes te versleutelen, zodat criminelen hier geen gebruik meer van kunnen maken. Uiteindelijk hebben zesduizend bedrijven in de haven hun werkprocessen aangepast naar aanleiding van de constatering van Erik. Hij heeft dit niet alleen voor elkaar gekregen in Rotterdam – waar zo goed als geen pincodefraude met containers meer voorkomt − maar het is ook Europees opgepakt.

Als operationeel specialist zorgt Erik ook voor borging en verspreiding van de kennis. ‘Inmiddels zitten we als zeehavenpolitie bij alle terminals, rederijen en de meeste bedrijven in de haven aan tafel en voelen zij zich ook verantwoordelijk om mee te helpen aan de aanpak van drugssmokkel in de haven. Deze door Erik ontwikkelde manier van werken is een schoolvoorbeeld van effectieve publiek-private samenwerking’, zegt een leidinggevende in de voordracht.
Begin 2024 is de Vertrouwensketen geleidelijk in werking getreden en inmiddels worden alle 14 miljoen containers die Rotterdam binnenkomen, ook die uit niet-risicolanden, via de keten overgedragen. Hiermee zijn de haventerreinen een stuk veiliger geworden.

Hoogste politieonderscheiding

De Eremedaille voor verdienste Politie onderscheidt politiemedewerkers voor uitzonderlijke prestaties en verdiensten voor de politieorganisatie en daarmee voor de veiligheid op straat. Hierbij staan de kernwaarden van de politie − integer, moedig, betrouwbaar en verbindend – centraal. De medaille wordt uitgereikt sinds 2016. In de afgelopen tien jaar zijn 24 politiemensen met een eremedaille onderscheiden.