Lichte daling aantal aanslagen met explosieven in 2025
Uit voorlopige cijfers van het Offensief tegen Explosies blijkt dat er in 2025 in Nederland 1525 (pogingen tot) aanslagen met explosieven hebben plaatsgevonden. Dit zouden er 18 minder zijn dan in 2024 toen de teller op 1543 stond. Hoewel er dus sprake is van een lichte daling, is het aantal nog steeds te hoog. De gevolgen van explosies zijn ingrijpend met soms zelfs dodelijke slachtoffers of ernstig letsel. Het Offensief blijft zich daarom onverminderd inzetten om het aantal aanslagen op woningen, bedrijven en voertuigen terug te dringen.
De aanpak van het Offensief richt zich onder andere op het tegengaan van de brede beschikbaarheid van zwaar vuurwerk, het voorkomen van (herhaald) daderschap en het opsporen en vervolgen van opdrachtgevers en tussenpersonen zoals ronselaars. En op het ondersteunen van gemeenten bij een stevige lokale aanpak en bij de nazorg voor slachtoffers en omwonenden.
Carola Schouten, burgemeester Rotterdam en voorzitter van het Offensief tegen Explosies: ‘Het is goed om te zien dat de stijging van het aantal aanslagen met explosieven van afgelopen jaren niet doorzet. Hopelijk betekent deze lichte daling een trendbreuk, maar we kunnen niet achterover leunen. Het vereist onze blijvende aandacht en gezamenlijke inspanning op alle fronten. Daar blijven we ons voor inzetten.’
Terugdringen beschikbaarheid zwaar vuurwerk
De meeste aanslagen worden gepleegd met zwaar vuurwerk dat uitsluitend bedoeld is voor professioneel gebruik en waarvan het bezit door consumenten verboden is. Ook de verkoop van dit vuurwerk aan particulieren is verboden. Om de brede beschikbaarheid en makkelijke verkrijgbaarheid van professioneel vuurwerk voor consumenten tegen te gaan, maakt het Offensief zich bijvoorbeeld hard voor strengere Europese regelgeving. Zo is er in een gezamenlijk brief van Europese burgemeesters en tijdens een informatiesessie en hoorzitting voor Europarlementariërs, gepleit voor onder andere een track-and-tracesysteem dat bijhoudt waar het zware vuurwerk heengaat en een aanscherping van de pyrorichtlijn.
Ko Minderhoud, nationaal coördinator vuurwerk politie: ‘Wij pleiten voor een Europees totaalverbod op zwaar en explosief vuurwerk. We hebben de productielanden hard nodig om de hele keten gezamenlijk aan te pakken. We zien dat landen als Polen, Tsjechië en Italië met ons willen samenwerken. We zijn blij dat de Europese Commissie de pyrorichtlijn wil gaan aanscherpen. Op deze manier brengen we de beschikbaarheid van het zware vuurwerk flink terug.’
Voorkomen van daderschap: de groep uitvoerders verkleinen
Het zijn meestal jongeren die bereid zijn om tegen betaling een explosief te plaatsen. Zij bevinden zich vaak in een kwetsbare maatschappelijke en economische positie. En soms ook in een psychisch kwetsbare situatie. Mede hierdoor zijn zij makkelijk beïnvloedbaar. Snel geld verdienen is voor hen een belangrijke reden om een aanslag te plegen. Aan de weerbaarheid van jongeren tegen ronselen wordt onder andere gewerkt met programma’s van Alleen jij bepaalt wie je bent en Jongerenwerk op Zuid in de steden waar de problematiek het grootst is. Ook worden bijvoorbeeld bijeenkomsten voor jeugdwerkers, sportclubs, ouders, scholen en wijkagenten georganiseerd. Hierin worden kennis, ervaringen en handreikingen gedeeld om met jongeren in gesprek te gaan over de risico’s van het plegen van aanslagen met explosieven en de gevaren van in aanraking komen met criminaliteit. Daarbij wordt gestimuleerd om contact op te nemen met Meld Misdaad Anoniem bij informatie over bijvoorbeeld locaties waar explosieven opgeslagen liggen, over mogelijke daders of over verdacht gedrag dat erop kan duiden dat jongeren geronseld worden voor criminele klussen.
Opsporing en vervolging van opdrachtgevers en ronselaars
De Politie en het OM werken intensief samen om niet alleen uitvoerders, maar ook opdrachtgevers en tussenpersonen zoals ronselaars aan te pakken. Onder andere door middel van gericht opsporingsonderzoek en het in kaart brengen en verstoren van (inter)nationale netwerken en activiteiten. René de Beukelaer, hoofdofficier van justitie in Amsterdam en lid van het Offensief tegen Explosies namens het OM: 'Politie en OM moeten netwerken oprollen die zich bezighouden met smokkel van vuurwerk. Iedere zending Cobra’s die onderschept wordt kan geen slachtoffers meer maken.'
Landelijk handelingskader voor gemeenten
Gemeenten spelen een cruciale rol in de aanpak van aanslagen met explosieven. Zij zijn vaak een van de eerste partijen die in actie moeten komen na een aanslag of dreiging daarvan. Door samenwerking met politie, hulpdiensten en lokale partners kunnen gemeenten bijdragen aan het herstel van vertrouwen en het vergroten van de veiligheid in de wijk. Om hen daarbij te ondersteunen ontwikkelde het Offensief tegen Explosies onder andere het Netwerk Explosies in Gemeenten en een Landelijk Handelingskader voor gemeenten. Dit kader bevat praktische en juridische handvatten op het gebied van preventie, bij dreiging van een (herhaal)aanslag, voor acties direct na een incident en voor de nazorg van slachtoffers en omwonenden. In dat kader is ook het project Wijkkameraden gestart waarbij mensen die zelf de gevolgen van explosies hebben meegemaakt zich inzetten om anderen te helpen. Variërend van hoe om te gaan met gevoelens van onrust en onveiligheid tot het vinden van een antwoord op vragen over het herstellen van de schade en het contact met de verzekering.
Over het Offensief tegen Explosies
Het Offensief tegen Explosies is opgericht om de stijgende trend van het aantal aanslagen met explosieven in Nederland tegen te gaan. Het is een samenwerking onder voorzitterschap van burgemeester Carola Schouten (Rotterdam) en het ministerie van Justitie en Veiligheid, gemeenten, de Politie, het Openbaar Ministerie, woningcorporaties, verzekeraars, reclasseringsorganisaties en het bedrijfsleven. In april vorig jaar presenteerden zij een gezamenlijk actieplan met interventies gericht op alle facetten van aanslagen: preventie, opsporing en vervolging, lokale aanpak en nazorg.