‘Europese aanpak zwaar vuurwerk is noodzaak’

Een harde knal dreunt over het defensieterrein Kamp de Kiek in Riel. In een fractie van een seconde barst een auto open door de verwoestende kracht van twintig cobra’s in de kofferbak. Metaaldelen slaan los, ruiten versplinteren en brokstukken vliegen tientallen meters door de lucht. Een donkere rookwolk trekt langzaam op.

Op veilige afstand kijken politiedelegaties uit tien Europese landen, een vertegenwoordiging van de Europese Commissie en een select gezelschap journalisten toe. De explosie vormt het sluitstuk van een vuurwerkdemonstratie van de politie, NFI en Explosieven Opruimingsdienst Defensie. De aanwezigen zien met eigen ogen wat zwaar illegaal vuurwerk kan aanrichten. Van mortierbommen tot verschillende soorten cobra’s, soms aan elkaar geplakt of bevestigd aan een fles licht ontvlambare vloeistof. Het is een greep uit wat het afgelopen anderhalf uur is gedemonstreerd; explosieven die criminelen steeds vaker gebruiken om te intimideren, (relationele) conflicten uit te vechten of angst aan te jagen.

Internationale conferentie

De demonstratie maakt deel uit van een tweedaagse internationale conferentie in Rotterdam over de aanpak van illegaal zwaar vuurwerk. De politie organiseert deze derde editie samen met het Offensief Tegen Explosies (OTE). Politiemedewerkers uit België, Frankrijk, Zweden, Spanje, Bulgarije, Polen, Slovenië, Oostenrijk en Duitsland zijn aanwezig. Ook een Europarlementariër, vertegenwoordigers van de Europese Commissie en Europol sluiten aan. Tijdens de praktijkdemonstratie ervaren zij de enorme kracht van explosieven, die in sommige landen legaal worden geproduceerd en van daar naar Nederland worden vervoerd.

Van praten naar doen

Volgens nationaal coördinator vuurwerk Ko Minderhoud moet de conferentie vooral leiden tot meer bewustwording en betere operationele samenwerking tussen Europese politiediensten. ‘We hebben lang genoeg beleidsmatig overleg gevoerd. Nu willen we echt samen gaan rechercheren’, vertelt hij. ‘Het doel is dat we met buitenlandse partners concrete opsporingsonderzoeken starten naar de illegale handel in vuurwerk.’

Ambitie

De inzet richt zich op drie thema’s: illegale handel, transport en opslag. De ambitie is om per thema daadwerkelijk gezamenlijke onderzoeken te starten. Denk aan recherchewerk naar de personen achter webshops, distributieroutes, producenten en afnemers. Europol faciliteert daarbij, maar de deelnemende landen moeten zelf de onderzoeken initiëren, met hun eigen opsporingsbevoegdheden en in afstemming met het Openbaar Ministerie. Om te voorkomen dat het bij goede voornemens blijft, zijn al twee terugkommomenten gepland, in juni en oktober. Daar moet zichtbaar worden welke onderzoeken daadwerkelijk zijn gestart.

Groeiende urgentie

De belangstelling voor de conferentie is groot. Het merendeel van de deelnemers komt uit de politiepraktijk; sommige landen nemen ook officieren van justitie of vertegenwoordigers van ministeries mee. Dat heeft alles te maken met de groeiende problematiek. Nederland kampt al jaren met een groot aantal aanslagen met zwaar vuurwerk. Inmiddels zien ook andere landen een toename. ‘Landen die vorig jaar nog aangaven dat het bij hen geen probleem was, melden zich nu actief aan’, aldus Minderhoud. ‘De explosieve problematiek verspreidt zich. Criminele netwerken opereren grensoverschrijdend en dat vraagt eenzelfde aanpak van politie en justitie.’

Concrete afspraken

Carola Schouten, burgemeester van Rotterdam en voorzitter van het OTE, opende de conferentie met de oproep om tot concrete afspraken te komen in de Europese strijd tegen zwaar en illegaal vuurwerk. Zij benadrukt hoe ingrijpend de problematiek is. ‘In 2025 telde Nederland 1525 aanslagen of pogingen daartoe. Explosies in woonwijken hebben een enorme impact op bewoners en de veiligheid in onze wijken. Dat moet stoppen. Dit probleem aanpakken begint bij de bron. Daarom pleiten wij vanuit het Offensief Tegen Explosies in Europa voor een verbod op zwaar vuurwerk en roepen we de Europese Commissie om de pyrorichtlijn aan te scherpen.’

Legale productie, illegaal gebruik

De kern van het probleem is dat zwaar professioneel vuurwerk, zoals cobra’s en mortierbommen, in sommige EU-landen legaal wordt geproduceerd. Het bezit en gebruik door consumenten is verboden, maar het product zelf niet. ‘Daar zit precies de spanning’, zegt Minderhoud. ‘De Europese Unie wil het vrije verkeer van goederen niet belemmeren. Tegelijkertijd zien wij dat dit vuurwerk wordt gebruikt voor aanslagen op woningen, bedrijven en voertuigen.’ Het wetgevingstraject kost tijd in productielanden. Juist daarom kiest Nederland ervoor om tegelijkertijd op operationeel niveau stappen te zetten.

Totaalverbod

De boodschap aan de aanwezige landen is helder: wat nu in Nederland gebeurt, kan ook in andere landen de realiteit worden als er niet wordt ingegrepen. Met deze conferentie wil de politie de Europese aanpak verschuiven van overleg naar actie door gezamenlijk onderzoeken te starten. Minderhoud: ‘Een Europese aanpak van vuurwerk uit de zwaarste categorie is noodzaak. Hopelijk leidt dat tot harmonisatie van de regelgeving en uiteindelijk een totaalverbod op de productie ervan.’