Politie gebruikt vaker geweld

Dat blijkt uit de jaarlijkse rapportage over geweld door de politie. ‘De stijging van het aantal geweldsaanwendingen is deels te verklaren door de toename van het totaal aantal incidenten’, zegt portefeuillehouder Geweld Corry van Breda. ‘Ook het beter registreren van geweld tegen zaken en de vele demonstraties waarbij licht fysiek geweld noodzakelijk was, zorgt voor een toename, maar naar andere oorzaken zouden we graag onderzoek doen.’

Minder registraties van geweld

Gevallen waarbij het vuurwapen is gebruikt, gevallen waarbij een persoon meer dan licht letsel oploopt of wanneer de hulpofficier van justitie daar aanleiding toe ziet, worden geregistreerd. In 2025 waren er 2238 van zulke registraties, minder dan in het jaar ervoor. ‘De politie is bevoegd geweld te gebruiken als dat nodig is voor onze taak en als dat niet anders kan’, vertelt Van Breda. ‘Het is erg belangrijk dat we daar transparant over zijn. De samenleving verwacht terecht dat we geweld rechtmatig en zorgvuldig toepassen. Daarom is het van belang inzichtelijk te hebben welk geweld wordt toegepast, zodat we daarvan kunnen leren.’

Fysiek geweld meest toegepast

In 2025 kwam de politie bij in totaal 2.674.702 unieke incidenten ter plaatse. Bij 25.404 van deze incidenten was geweld noodzakelijk. Daarbij wendden 12.681 politieambtenaren samen 39.726 keer geweld aan. Tijdens één incident kunnen meerdere politieambtenaren betrokken zijn en kan per persoon meer dan één geweldsmiddel worden ingezet. Daardoor maakten politieambtenaren in totaal 45.779 keer gebruik van een vorm van geweld.

In verreweg de meeste gevallen werd geen geweldsmiddel gebruikt en paste de politie uitsluitend fysiek geweld toe, zoals vastpakken of duwen. Ook zijn technieken gebruikt om een persoon onder controle te brengen. Met deze technieken – bijvoorbeeld een polsklem of arm-overstrekking – kunnen bijvoorbeeld demonstranten van een locatie worden verwijderd. Het gebruik van een vuurwapen daalde in 2025 licht. In totaal gebruikten politieambtenaren 1679 keer het vuurwapen, waarbij zij in 212 gevallen gericht schoten. In 198 gevallen was dit tegen een ernstig gewond of agressief dier.

Stroomstootwapen

Het stroomstootwapen vervult een belangrijke rol in het geweldsspectrum van de politie. Uit ervaringen met het gebruik van het stroomstootwapen blijkt dat pepperspray en het vuurwapen minder vaak nodig zijn. Pepperspray veroorzaakt doorgaans gedurende langere tijd een pijnlijk, prikkelend en branderig gevoel. De impact van het stroomstootwapen is over het algemeen minder ingrijpend. Hoewel de inzet voor de getroffene kortstondig pijnlijk is, zijn de lichamelijke gevolgen meestal gering. Het letsel dat ontstaat bij inzet van het stroomstootwapen is doorgaans beperkt. Dat is anders dan bij pepperspray of het vuurwapen.

‘Het stroomstootwapen werkt de-escalerend’, legt Van Breda uit. ‘Dreigen met het stroomstootwapen is vaak al voldoende om een situatie onder controle te krijgen. Dat is precies de bedoeling: minder geweld en minder letsel voor de getroffene. Zowel in de cijfers als in wetenschappelijk onderzoek is een positief effect zichtbaar.

Meer incidenten met mensen met onbegrepen gedrag

Het aandeel geweldsincidenten waarbij mensen met onbegrepen gedrag betrokken zijn, is licht gestegen. In 2025 ging het om 40 procent van alle geweldsincidenten. ‘Mensen met onbegrepen gedrag hebben niet altijd politie nodig, wel hulp’, zegt Van Breda. ‘Dit vraagt samenwerken met zorgpartners. Tegelijk zijn zulke situaties vaak onvoorspelbaar en daarmee gevaarlijk; voor de betrokkene zelf én voor de omgeving. We blijven dan ook investeren in de samenwerking met de zorg en in de vaardigheden van onze mensen om hier goed mee om te gaan.’

Toetsing en vakmanschap

Als een politieambtenaar geweld gebruikt, meldt hij of zij dit bij de hulpofficier van justitie. In zwaardere gevallen, of als de hulpofficier dat nodig vindt, wordt dit geregistreerd en onderzocht. De resultaten van het onderzoek worden bekeken door een onafhankelijke commissie met deskundigen. Daarna beoordeelt de politiechef de zaak. Deze kijkt of het geweld volgens de wet is gebruikt en of het past bij goed politiewerk. Deze controle is vastgelegd in de wet. Het doel is verantwoording af te leggen en te leren van elk gebruik van geweld. In ongeveer 1 procent van de gevallen voldoet het geweld niet volledig aan de toetsingsregels.

‘Dat betekent niet automatisch dat het geweld onrechtmatig was’, besluit Van Breda. ‘Er wordt ook gekeken naar vakmanschap en zorgvuldigheid. Bijvoorbeeld: was er ruimte om de situatie te kalmeren en is er professioneel gehandeld? De lessen uit deze zaken worden besproken in teams, gebruikt in trainingen en kunnen leiden tot aanpassingen in het beleid.’