Uitkomsten evaluatie stikstofprotest 14 augustus 2026
De gebeurtenissen rondom het stikstofprotest van boeren op 14 augustus jl. zijn door politie en OM geëvalueerd. Ook is er in de driehoek ’s-Hertogenbosch teruggeblikt op de gebeurtenissen. In aanloop naar de demonstratie reden landbouwvoertuigen op de snelwegen richting ’s-Hertogenbosch. Dat leidde tot vragen over de afspraken op voorhand in de driehoek en de handhaving in het moment. In de evaluatie is specifiek gekeken naar de voorbereiding in aanloop naar de demonstratie in ’s-Hertogenbosch, de communicatie voorafgaand en tijdens de demonstratie en de besluitvorming tussen partijen op de dag zelf.
Demonstratie provinciehuis ’s-Hertogenbosch
De demonstratie bij het provinciehuis in ’s-Hertogenbosch is verlopen in overeenstemming met de voorbereiding door de driehoek ’s-Hertogenbosch. In de vooraf vastgestelde beleidsuitgangspunten is opgenomen dat de lokale driehoek van ’s-Hertogenbosch heeft besloten het rijden op een snelweg met een landbouwvoertuig richting de demonstratie in principe niet te tolereren. Waar dat binnen de gemeentegrenzen van ’s-Hertogenbosch toch zou gebeuren, zou binnen de lokale driehoek worden afgestemd of en op welke manier er gehandhaafd kon worden. In goede verbinding met de boeren werd de demonstratie gefaciliteerd binnen de tolerantiegrenzen die door de driehoek waren vastgesteld. Met inachtneming van deze tolerantiegrenzen hebben de demonstranten hun visie op het stikstofbeleid bij het provinciehuis kunnen delen.
Landelijke uitgangspunten
In aanloop naar het stikstofprotest is ruis ontstaan over een gezamenlijk landelijk handelingskader hoe om te gaan met demonstraties op snelwegen, wat tot uiting kwam in de communicatie over hoe opgetreden zou gaan worden. Dat gegeven is aanleiding geweest om heldere afspraken te maken binnen het LOVP (25 augustus 2026)* en heeft geleid tot uitgangspunten voor de strafrechtelijke handhaving vanuit het Openbaar Ministerie (19 augustus 2026)**. Deze afspraken helpen gemeentes, OM en politie om in de toekomst zoveel als mogelijk eenduidig te handelen bij demonstraties, waarbij de snelweg gebruikt wordt. Daarnaast geeft dit demonstranten duidelijke kaders.
Informeren andere driehoeken aangrenzend aan snelwegen
De evaluatie leert ons dat het voor een goed verloop van een demonstratie onvoldoende is om alleen afstemming te hebben in de lokale driehoek waar de demonstratie plaatsvindt. In verband met de toestroom via snelwegen naar de demonstratie moet in de diverse lokale driehoeken afstemming plaatsvinden.
Het gezamenlijke statement van het LOVP zorgt ervoor dat burgemeesters in principe dezelfde lijn hanteren als het gaat om demonstraties waarbij de (auto)snelweg gebruikt wordt. Dit gezamenlijke statement helpt in het bevorderen van gezamenlijk en eenduidig acteren op het moment dat deze situatie zich voordoet.
Onderzoek naar overtredingen
Er zijn tijdens en na het boerenprotest geen aanhoudingen verricht. Rijkswaterstaat heeft inmiddels aangifte gedaan van overtredingen op 14 augustus door het hele land, zoals het rijden met een tractor op de snelweg. Deze aangiftes worden momenteel door de politie onder leiding van het Openbaar Ministerie onderzocht.
Onderzoek dodelijk ongeval A59
Op de snelweg is in de file die is ontstaan op de A59 een dodelijk ongeval ontstaan. Het onderzoek van de politie naar de oorzaak van dit ongeval is op dit moment in volle gang. Dit (veelal technische) onderzoek dient zoals altijd zorgvuldig te gebeuren. Wij realiseren ons dat dit veel impact heeft op nabestaanden met wie wij meeleven. Tegelijkertijd hechten we veel waarde aan het complete, zorgvuldige verhaal over de oorzaak. De onderzoeksresultaten volgen op een later moment.
* LOVP: In het Landelijk Overleg Veiligheid en Politie is afgesproken zoveel mogelijk één lijn te trekken als het gaat om demonstraties, waarbij de snelweg of het spoor gebruikt worden. Demonstreren is een grondrecht en dat beschermen wij. Maar je mening uiten is iets anders dan de snelweg of het spoor onveilig maken. Eenieder dient zich te houden aan de wet en de instructies van het lokaal gezag. Er wordt in beginsel strafrechtelijk opgetreden tegen gevaarzettend gedrag, zoals langzame verplaatsingen of het blokkeren van snelwegen of het spoor.
Het lokale gezag kan op deze lijn een uitzondering maken want zij besluiten uiteindelijk over het toestaan of faciliteren van dergelijke demonstraties, waarbij binnen de driehoek wordt afgestemd over de wijze van handhaving.
Maar de boodschap van het LOVP is vooral: Voorkom gevaarlijke situaties door langzame verplaatsingen en blokker geen snelwegen. Dat brengt anderen in gevaar en accepteren wij niet. Dat zeggen wij tegen iedereen die wil demonstreren, van boeren tot klimaatactivisten. Demonstreer op een andere, veilige plek. (Volledig statement LOVP)
** Openbaar Ministerie: Bij het rijden met landbouwvoertuigen op de snelwegen is gezien de gevaarzetting strafrechtelijke handhaving in beginsel aangewezen. Dat geldt ook voor het afplakken van kentekens. Dat is alleen anders als de demonstratie in de vorm van het rijden op de snelweg met landbouwvoertuigen is aangemeld bij de burgemeester en deze het niet heeft verboden. (Strafrechtelijke handhaving landbouwvoertuigen op snelwegen bij demonstraties)