Ga naar content

Rampen

Een crisis of een ramp als een grieppandemie of een terroristische aanslag kunnen de maatschappij ontwrichten. De nationale veiligheid komt dan in gevaar. Als ergens een ramp plaatsvindt, is de politie meestal als eerste ter plaatse. De politie verleent eerste hulp en coördineert vaak de werkzaamheden in het rampgebied.

Inhoudsopgave

Wie coördineren er bij calamiteiten?

Overstromingen, vogelgriep, terrorisme... Nederland kan op talloze manieren worden bedreigd. In een dichtbevolkt land als Nederland kunnen rampen ernstige gevolgen hebben. Zo legde de aswolk van een IJslandse vulkaan al het vliegverkeer in Europa voor maanden plat. Een ramp ontwricht het dagelijkse leven. Tijdens een ramp kunnen levensbedreigende ontwikkelingen elkaar onverwacht snel opvolgen. Goede samenwerking tussen hulpverleners is dan ook essentieel. De organisatie rond calamiteiten is een taak van de brandweer, geneeskundige hulpdiensten en de politie. Zo nodig vragen zij andere diensten om bijstand. Zoals defensie, reddingbrigades, waterschappen en het Rode Kruis. Daarnaast heeft Nederland in grensgebieden overeenkomsten gesloten met Duitsland en België, zodat buitenlandse hulporganisaties bijstand kunnen verlenen bij calamiteiten.

Welke bedreigingen zijn er in Nederland?

De overheid onderzoekt elk jaar welke dreigingen op Nederland af kunnen komen. Dit gaat onder andere over:

  • overstromingen: aan de kust of bij rivieren;
  • infectieziekten: pandemieën door bijvoorbeeld een griepvirus;
  • extreem weer: zware storm, zware sneeuwval;
  • verstoring energievoorziening: stroomstoringen; 
  • radicalisering: extremisme;
  • uitval van het internet of het telefoonnetwerk;
  • verwevenheid tussen boven- en onderwereld: criminelen die bijvoorbeeld politici omkopen; 
  • CBRN-incidenten: aanslagen of ongevallen met Chemische, Biologische, Radiologische of Nucleaire middelen (kerncentrale, chemische fabriek);
  • terrorisme: aanslagen;
  • schaarste: van grondstoffen zoals olie en mineralen, maar ook van voedsel;
  • grootschalige ongevallen: vliegtuigramp, treinramp.

Niet alle mogelijke dreigingen zijn even waarschijnlijk. Een ongeluk met een kerncentrale is niet zo waarschijnlijk, maar een grootschalige uitbraak van griep wel. Om inzicht te krijgen in de risico’s die ons land bedreigen en de ernst van deze dreigingen met elkaar te vergelijken, heeft het kabinet de nationale risicobeoordeling als onderdeel van de strategie nationale veiligheid ontwikkeld. Het risicodiagram geeft de waarschijnlijkheid (horizontale as) en impact (verticale as) van de uitgewerkte scenario’s weer. Hoewel dit diagram (nog) niet alle mogelijke dreigingen weergeeft, geeft het wel een goed inzicht in de meeste risico’s.

Wie doet wat bij een ramp of crisis?

  • Gespecialiseerde kennis bij rampen
    Hulpverleningsdiensten, gemeenten, veiligheidsregio’s en het Rijk bereiden zich voor om calamiteiten en crises te bestrijden en te beheersen. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu speelt een rol bij het voorkomen en bestrijden van drinkwaterincidenten, kernongevallen, milieuongevallen en terroristische aanslagen met chemische, biologische, radiologische of nucleaire stoffen. Tijdens dit soort rampen is behoefte aan specialistische kennis die hulpverleners niet hebben. Daarom heeft de overheid een landelijk kennis- en expertisenetwerk gevormd van gespecialiseerde instituten en organisaties om gemeenten, provincies en hulpverleners te adviseren.
  • Rampenstaf
    Zodra sprake is van een crisis of ramp vormen de burgemeester, brandweer, geneeskundige en gemeentelijke diensten, politie, het leger en andere instellingen een ‘rampenstaf’. Dat team neemt belangrijke beslissingen over hoe de crisis of ramp te lijf wordt gegaan. Dat wordt allemaal bijgehouden in een logboek. Op de website van de rijksoverheid leest u per discipline wat de rollen en verantwoordelijkheden zijn.
  • Nationaal CrisisCentrum
    De nationale coördinatie bij crises en rampen is in handen van het Nationaal CrisisCentrum (NCC). Bij een crisis komen de verantwoordelijke ministeries en andere crisispartners samen in het NCC om de ministers te ondersteunen in hun beslissingen. Het NCC zorgt voor de informatievoorziening aan overheden tijdens crisissituaties. Het NCC coördineert ook bij de voorbereiding van grote evenementen, zoals staatsbezoeken of het EK Voetbal. Het NCC is 24 uur per dag, 7 dagen per week bemand.

Wat doet de politie bij een ramp of crisis?

Als ergens een ramp plaatsvindt, is de politie meestal als eerste ter plaatse. De politie roept dan ook hulp in, bijvoorbeeld van ambulances, de brandweer en soms ook van het leger, bijvoorbeeld bij overstromingen. Op de plek van de ramp zorgt de politie dat de brandweer en de ambulancediensten hun werk kunnen doen. Politiemensen zetten het terrein af, nemen verkeersmaatregelen en stellen soms een veiligheidszone in rond het rampterrein. Als slachtoffers niet goed zijn te identificeren, komt het Rampen Identificatie Team van de politie in actie. Het Identificatieteam maakt onderdeel uit van de landelijke eenheid van de politie. Daarnaast heeft de politie hoogwaardige hulpmiddelen zoals communicatiewagens, helikopters en mobiele crisiscentra. Kijk voor meer informatie over de taken van de politie bij conflict- en crisisbeheersing op de site van het ministerie van Veiligheid en Justitie.

Hoe kan ik me voorbereiden op een ramp of crisis?

Als er een ramp dreigt uit te breken, vindt u op crisis.nl uitgebreide informatie over hoe u zich hierop kunt voorbereiden. Alle actuele informatie staat dan op die site. Als er geen ramp is, wordt u automatisch doorgeleid naar de site Nederlandveilig.nl/noodsituaties. Op deze site staat ook welke rampen in uw omgeving (per postcodegebied) kunnen plaatsvinden.

Uitval van gas, water, stroom en licht

  • Zorg dat u een radio op batterijen hebt.
  • Stel de regionale rampenzender in op uw radio en tv. 
  • Zorg dat u een noodvoorraad in huis hebt.

Ramp in het verkeer

  • Bekijk voordat u op weg gaat eerst de actuele situatie op de weg via internet, tv of radio. 
  • Neem altijd een deken en extra drinken mee in de auto.

Grote brand, rellen of een terroristische aanslag

  • Bekijk het evacuatieplan op uw werk, of van andere gebouwen waar u regelmatig bent.
  • Kijk altijd waar de nooduitgang is als u een gebouw of evenemententerrein betreedt. 
  • Ziet u een verdacht pakketje of een situatie die niet normaal is, blijf dan uit de buurt. 
  • Bel 112 en waarschuw mensen in uw omgeving.

Ziektegolf of epidemie

  • Zorg dat u een radio op batterijen hebt.
  • Stel de regionale rampenzender in op uw radio en tv. 
  • Zorg dat u een noodvoorraad in huis hebt.

Instortingsgevaar

  • Zorg dat u een radio op batterijen hebt.
  • Stel de regionale rampenzender in op uw radio en tv. 
  • Zorg dat u een noodvoorraad in huis heeft.
  • Kijk altijd waar de nooduitgang is als u een onbekend gebouw binnenkomt.

Extreem weer

  • Houd het weerbericht in de gaten. 
  • Zorg dat u uw mobiele telefoon bij u heeft in de auto.
  • Zorg dat de radio op uw boot werkt als u op het water bent.

Overstroming 

  • Zorg dat u een radio op batterijen hebt.
  • Stel de regionale rampenzender in op uw radio en tv.
  • Zorg dat u een noodvoorraad in huis hebt. Bedenk bij wie u terecht kunt als u uw huis moet verlaten vanwege overstromingsgevaar.
  • Zoek een alternatieve route om daar te komen, omdat bij evacuatie mogelijk veel wegen vol staan.

Kernongeval of gevaarlijke stoffen

  • Zorg dat u een radio op batterijen hebt.
  • Stel de regionale rampenzender in op uw radio en tv.
  • Zorg dat u een noodvoorraad in huis hebt.
  • Zorg dat u weet waar u in huis gas, elektriciteit en ventilatie kunt uitschakelen (meestal in de meterkast). 

Wat moet ik doen bij een ramp of crisis?

Als in uw omgeving een ramp uitbreekt, kunt u het volgende doen:

  • Hoort u de sirene? Ga naar binnen en sluit deuren en ramen. 
  • Ga direct ergens naar binnen als u buiten bent.
  • Kinderen moeten op school blijven. Haal ze dus niet op.
  • Geef mensen die bij u aanbellen de gelegenheid om te schuilen.
  • Waarschuw anderen die de opvolging van het signaal negeren.
  • Waarschuw of help zonodig gehandicapten in uw omgeving.
  • Bel niet. Overbelasting van het telefoonnet kan de hulpverlening ernstig in gevaar brengen.
  • Schakel mechanische ventilatie in uw huis uit. 
  • Zet radio en televisie aan.
  • Kijk op crisis.nl voor meer informatie 
  • Stem af op de regionale rampenzender. 
  • Luister naar de informatie van geluidswagens.